ອາການຂອງຄົນຂີ້ອິດສາເປັນພະຍາດທາງຈິດປະເພດໜື່ງ

ແມ່ນຫຍັງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ອິດສາ”

ຄວາມອິດສາ ເປັນນິດໄສທີ່ບໍ່ມີໃຜປາຖະໜາ ແຕ່ກໍປາສະຈາກບໍ່ໄດ້ ເພາະມັນຕິດໂຕມະນຸດມາຕັ້ງແຕ່ດຶກດຳບັນ.​ຄົນເຮົາມັກຈະຢາກໄດ້ຢາກມີຄືຄົນອື່ນ ແລະມັກຄິດວ່າຕົນເອງຂາດເຂີນ ຍັງມີບໍ່ພໍ,​ດີບໍ່ພໍ, ຍັງລວຍບໍ່ພໍ,​ງາມບໍ່ພໍ,​ຍັງປະສົບຜົນສຳເລັດບໍ່ພໍ…​ເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກຢາກແຂ່ງຂັນ ແລະ ແຍກຕົວຈາກຄົນອື່ນແທນທີ່ຈະຜູກສຳພັນທີ່ດີກັບຄົນອື່ນ.

ການອິດສາເປັນເລື່ອງປົກກະຕິທີ່ເກີດຂຶ້ນໄດ້ກັບທຸກຄົນ ທຸກເພດທຸກໄວ ເຖິງເຈົ້າຈະປະຕິເສດວ່າ “ບໍ່ໄດ້ອິດສາ” ແຕ່ທີ່ຈິງເຈົ້າອາດຈະກຳລັງຮູ້ສຶກອິດສາຢູູ່ ພຽງແຕ່ບໍ່ຢາກຍອມຮັບມັນ ເພາະໃຜກໍບອກວ່າເປັນນິດໄສທີ່ບໍ່ດີ,​ເປັນອາລົມດ້ານລົບທີ່ບໍ່ຄວນສະແດງອອກ.​

ແຕ່​ວ່າ ອາລົມດ້ານລົບກໍມີຫຼາຍເຊັ່ນ:ອາລົມຮ້າຍ,​ໂມໂຫ, ຄຽດຊັງເປັນຕົ້ນ ແຕ່ທີ່ແປກຄື ໃນເວລາທີ່ເຮົາມີອາລົມດ້ານລົບເຫຼົ່ານີ້ ເຮົາກ້າບອກ ກ້າສະແດງອອກໃຫ້ຄົນອື່ນຮັບຮູ້ ແລະກ້າຍອມຮັບກັບຕົນເອງວ່າເຮົາກຳລັງມີອາລົມດ້ານລົບນັ້ນໆ ແຕ່ເມື່ອເຮົາກຳລັງອິດສາ ເຮົາພັດບໍ່ກ້າບອກຄົນອື່ນ ແລະບໍ່ຍອມຮັບອີກວ່າກຳລັງອິດສາຢູ່.

ນັກຈິດຕະວິທະຍາ ໄດ້ໃຫ້ຄຳອະທິບາຍກ່ຽວກັບຄວາມອິດສາວ່າ ຄວາມອິດສາຈັດຢູ່ໃນໝວດ ສັນຊາດຕະຍານແຫ່ງຄວາມຕາຍ (Death Instinct) ເຊິ່ງຈະເຫັນເປັນການສະແດງອອກທີ່ມີລັກສະນະຄຸກຄາມ (aggression)​ ຫຼືຄວາມຮ້າຍທີ່ມີໃນຕົວມະນຸດທຸກຄົນ ເຊິ່ງ​ເປັນແຮງຂັບເຮັດໃຫ້ຄົນມີພຶດຕິກຳໃນຮູບແບບການໂຕ້ຖຽງ,​ການແຂ່ງຂັນ,​ການຕໍ່ສູ້, ການເອົາຊະນະ,​ອິດສາ,​ຊິງດີຊິເດັ່ນ…​
“ ຂາດໂຮງຮຽນຕະຫຼອດ ແຕ່ເສັງພັດໄດ້ທີດີ ໃຫ້ສິນບົນແມ່ນບໍ່ນິ”
“ ດັງໂມຂຶ້ນເນາະ ແຕ່ກ່ອນດັງແໝບໆ ໄປເສີມໝົດເງິນເທົ່າໃດຫັ້ນ”

ຫຼາຍຄົນອາດຈະເຄີຍໄດ້ຍິນປະໂຫຍກຄຳເວົ້າໃນລັກສະນະແບບນີ້ ບໍ່ວ່າຈະຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນລາຍ,​ລະຄອນ ຫຼືໃນຊີວິດຈິງ ເຊິ່ງຄຳເວົ້າເຫຼົ່ານີ້ ບົ່ງບອກເຖິງຄວາມອິດສາ.​ໃຊ້ຄຳເວົ້າກັດເຊາະຈິດໃຈຂອງຄົນອື່ນເພື່ອເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນຮູ້ສຶກດີບໍ່ພໍ ແລະເຮັດໃຫ້ຕົນເອງສະບາຍໃຈຂຶ້ນ,​ລົດລະດັບຄວາມສຸກຂອງຄົນອື່ນລົງໃຫ້ມາຢູ່ລະດັບດຽວກັບຕົນເອງ,​ພະຍາຍາມຫາຂໍ້ເສຍຂອງຄົນໆນັ້ນຂຶ້ນມາອ້າງ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ລາວຮູ້ສຶກດ້ອຍຄືທີ່ເຈົ້າຮູ້ສຶກ.​

ເຖິງເຈົ້າຈະຮູ້ສຶກສະບາຍໃຈຕອນທີ່ໄດ້ເວົ້າໃຫ້ຄົນອື່ນ ແຕ່ເຈົ້າກໍຈະເຈັບປວດທຸກຄັ້ງເມື່ອຄິດເຫັນຄວາມສຳເລັດຂອງຄົນໆນັ້ນ ແລ້ວກໍຄິດວ່າໂລກນີ້ມັນບໍ່ຍຸດຕິທຳ ເປັນຫຍັງຄົນອື່ນໄດ້ ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້,​ຄົນອື່ນມີເຈົ້າຄືບໍ່ມີ,​ຄົນອື່ນປະສົບຄວາມສຳເລັດ ແຕ່ເຈົ້າຄືບໍ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດ…​

ຄວາມອິດສາເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງດີບໍ່ພໍ ບໍ່ເຫັນຄຸນຄ່າຂອງຕົນເອງ ເພາະມົວແຕ່ປຽບທຽບສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນມີ ກັບສິ່ງທີ່ຕົນເອງບໍ່ມີ ເຊິ່ງນອກຈາກມັນຈະເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈບໍ່ສະຫງົບແລ້ວ ອາດສົ່ງຜົນເຖິງສົ່ງຜົນເຖິງສຸຂະພາບກາຍ ເຊັ່ນ ປວດຫົວຈາກຄວາມຄຽດ ຫຼື ອາດຮ້າຍແຮງກວ່ານັ້ນຈົນເຖິງຂັ້ນໄປທຳຮ້າຍຄົນອື່ນພຽງເພາະອິດສາ.​

ມັນອາດເປັນເລື່ອງຍາກສຳລັບບາງຄົນທີ່ຈະຮູ້ສຶກດີກັບຄວາມສຳເລັດຂອງຄົນອື່ນ ໂດຍສະເພາະ​ຄົນໃກ້ໂຕ.​ນັກຈິດຕະວິທະຍາພົບວ່າ ຄົນເຮົາມັກອິດສາຄົນໃກ້ໂຕຫຼາຍກວ່າອື່ນເຊັ່ນ: ດາລາ,​ຄົນທີ່ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ຫຼືຄົນທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດລະດັບໂລກ.

​ຍົກຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ບິລເກດ (Bill Gates) ຄົນລວຍອັນດັບຕົ້ນໆຂອງໂລກ ທີ່ເຮົາຊື່ນຊົມ ແລະຍິນດີກັບຄວາມສຳເລັດຂອງລາວ ແລະຍັງໄດ້ຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການທີ່ດີຂອງລາວໂດຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຮູ້ສຶກອິດສາເລີຍ,​ ແຕ່ຖ້າເປັນຄົນໃກ້ໂຕ ໝຸ່ເພື່ອນ,​ຍາດພີ່ນ້ອງ ຖ້າເຫັນພວກເຂົາມີຄວາມສຸກກວ່າ,​ມີເງິນຫຼາຍກວ່າ,​ມີຊື່ສຽງ, ປະສົບຄວາມສຳເລັດຫຼາຍກວ່າ ເຮົາພັດບໍ່ຮູ້ສຶກຄືທີ່ເຮົາຮູ້ສຶກກັບ ບິລເກດ ເຖິງເຮົາຈະສະແດງຄວາມຍິນດີ ແຕ່ເລິກໆໃນໃຈ ເຮົາກໍມີຄວາມຮູ້ສຶກອິດສາ ເຊິ່ງອາດຈະໜ້ອຍຫຼາຍຕ່າງກັນໄປ.

ແລ້ວຈະເຮັດແນວໃດ?​ ໃນເມື່ອຄວາມອິດສາຈະຢູ່ກັບເຮົາໄປຕະຫຼອດ ແຕ່ເຮົາກໍບໍ່ຢາກໃຫ້ມັນມາບັ່ນທອນຈິດໃຈ ແລະທຳຮ້າຍຄວາມຮູ້ສຶກ,​ຄວາມສຸກໃນຊີວິດ.​

ຢາແກ້ຄວາມອິດສາ ແນ່ນອນວ່າຄົງບໍ່ມີຂາຍ ເພາະຄວາມອິດສາບໍ່ແມ່ນອາການປ່ວຍ ແລະມັນເປັນສິ່ງທີ່ທຳມະຊາດໃຫ້ມະນຸດມາ.​ ແຕ່ກໍມີວິທີງ່າຍໆ ເຊິ່ງອາດຈະບໍ່ງ່າຍສຳລັບບາງຄົນ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຈະເຮັດບໍ່ໄດ້.​

ຍອມຮັບຄວາມແຕກຕ່າງ: ເຮົາທຸກຄົນຖືກລ້ຽງດູ ແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມສັງຄົມ ແລະຄອບຄົວທີ່ແຕກຕ່າງກັນ,​ຄວາມຄິດ ຄວາມສາມາດແຕກຕ່າງກັນ ເປັນເຫດຜົນທີ່ບໍ່ຄວນປຽບທຽບຕົນເອງກັບຄົນອື່ນ ເຈົ້າອາດຈະບໍ່ມີໃນສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນມີ ແຕ່ຈື່ໄວ້ວ່າ ເຈົ້າບໍ່ສາມາດໄດ້ໃນສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນສົມຄວນໄດ້ ແລະຄົນອື່ນກໍບໍ່ສາມາດໄດ້ໃນສິ່ງທີ່ເຈົ້າສົມຄວນໄດ້.​

ໂຟກັສທີ່ຕົນເອງ: ເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄປສົນເລື່ອງຂອງຄົນອື່ນຕະຫຼອດເວລາ ຫັນມາພັດທະນາຕົນເອງ ເຫັນໃນຄຸນຄ່າ ແລະຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ ໂຟກັສທີ່ເປົ້າໝາຍ ແລະຄວາມສຸກຂອງຕົນເອງ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບຄວາມສຳເລັດຂອງຕົນເອງໃຫ້ຫຼາຍກວ່າຄວາມສຳເລັດຂອງຄົນອື່ນ.​

ຮຽນຮູ້ວ່າຄົນອື່ນດີກວ່າເພາະຫຍັງ: ແທນທີ່ຈະໄປອິດສາຄວາມສຳເລັດຂອງຄົນອື່ນ ເປັນຫຍັງບໍ່ສືກສາເບິ່ງວ່າພວກເຂົາປະສົບຜົນສຳເລັດໄດ້ແນວໃດ,​ປ່ຽນການຈົມວ່າ “ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ມີຄືຄົນອື່ນ” “ເປັນຫຍັງລາວໄດ້ ແຕ່ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້” ມາເປັນການຫາຄຳຕອບໃຫ້ຄຳຖາມເຫຼົ່ານັ້ນແບບຈິງຈັງວ່າຍ້ອນຫຍັງພວກເຂົາເຮັດໄດ້ ແລ້ວເຈົ້າຈະເຮັດແນວໃດຈຶ່ງຈະປະສົບຄວາມສຳເລັດໄດ້ແບບນັ້ນ ພະຍາຍາມຮຽນຮູ້ຈາກພວກເຂົາ ແລະນຳມາປັບໃຊ້ກັບຕົນເອງໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ.​

ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ເຈົ້າຄວນເຮັດຫຼາຍທີ່ສຸດເມື່ອຄົນອື່ນປະສົບຄວາມສຳເລັດຄື ສະແດງຄວາມດີໃຈ ຊົມເຊີຍ ຍິນດີກັບຄວາມສຳເລັດຂອງຄົນອື່ນຢ່າງຈິງໃຈ.​

ການອິດສາຄົນອື່ນບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໜ້າອາຍ ເຈົ້າອິດສາໄດ້ ແຕ່ກໍຢ່າປ່ອຍໃຫ້ມັນຄວບຄຸມເຈົ້າຈົນເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຄວາມສຸກ.​ ຄວາມອິດສາ ຖ້າເບິ່ງໃນອີກມຸມໜຶ່ງ ກໍມີຂໍ້ດີຄື ມັນເຮັດໃຫ້ເຮົາມີຄວາມທະເຍີທະຍານ ຢາກໄດ້ ຢາກມີ ຢາກພັດທະນາຕົນເອງ ຢາກປະສົບຜົນສຳເລັດຄືຄົນອື່ນ.​

ແຕ່ກ່ອນທີ່ເຈົ້າຢາກໄດ້ຄືຄົນອື່ນ ເຈົ້າຕ້ອງຖາມຕົນເອງກ່ອນວ່າ ມັນເປັນສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງການແທ້ບໍ່. ເຈົ້າເຫັນຄົນອື່ນໃຊ້ເຄື່ອງຂອງແພງໆ ເຈົ້າຢາກໃຊ້ຄືເຂົາ ແລ້ວເຈົ້າຊິຍອມແລກບໍ່?​ ຄົນທີ່ມີເງິນຊື້ເຄື່ອງຂອງແພງໆໃຊ້ ພວກເຂົາອາດຈະຕ້ອງແລກກັບຢາດເຫື່ອ,​ນໍ້າຕາ,​ສຸຂະພາບກາຍ ແລະ ໃຈ,​ເວລາທີ່ຄວນຈະໃຊ້ກັບຄອບຄົວ ກັບຄົນຮັກ ຫຼືກັບຕົນເອງ,​ເຈົ້າຍອມແລກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່?​ ເພື່ອທີ່ຈະໄດ້ມີເຄື່ອງຂອງແພງໆຫຼູຫຼາໃຊ້ຄືຄົນອື່ນ.​

ຫຼືສິ່ງທີ່ເຈົ້າຕ້ອງການແທ້ໆ ເປັນພຽງຄວາມສຸກຈາກສິ່ງເລັກໆນ້ອຍໆທີ່ເຈົ້າມີ,​ຄວາມສຸກຈາກການທີ່ບໍ່ຕ້ອງໄປປຽບທຽບຕົນເອງກັບຄົນອື່ນ,​ຄວາມສຸກທີ່ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ຕົນເອງຢາກເຮັດ,​ຄວາມສຸກທີ່ໄດ້ຮັກຕົນເອງໃນແບບທີ່ຕົນເອງເປັນ.​